شامپو بدون سولفات؛ برای چه موهایی لازم است و چه فرقی با شامپو معمولی دارد؟

زمان مطالعه: 13 دقیقه
موهایتان را تازه رنگ کردهاید یا کراتینه کردهاید و آرایشگر تأکید میکند «فقط شامپو بدون سولفات بزن». از آن طرف، دوستی میگوید سولفات باعث ریزش مو میشود و شما هم کمکم نگران شامپوی همیشگیتان شدهاید. واقعیت این است که شامپو بدون سولفات برای بعضی موها انتخاب بهتری است، اما برای همه لازم نیست و گاهی حتی گزینه مناسبی هم نیست.
در این مطلب توضیح میدهیم سولفاتها چه هستند و چه فرقی با شویندههای ملایم دارند. سپس میگوییم چه موهایی واقعاً از شامپوی فاقد سولفات سود میبرند و چه کسانی بدون آن هم مشکلی ندارند. همچنین درباره کف کمتر، نحوه بررسی برچسب، روش درست شستشو و باورهای نادرست رایج صحبت میکنیم.
سولفات در شامپو چیست؟ SLS و SLES را بشناسید
سولفاتها گروهی از شویندهها یا «سورفکتانتها» هستند که چربی و آلودگی را از پوست سر و مو جدا میکنند و کف زیادی میسازند. دو نمونه رایج آن سدیم لوریل سولفات (SLS) و سدیم لورت سولفات (SLES) است. این مواد ارزان، مؤثر و پرکفاند و به همین دلیل در بیشتر شامپوهای معمولی، ژلهای شستشوی بدن و حتی خمیردندانها وجود دارند.
سولفاتها در دسته شویندههای آنیونی قرار میگیرند. پایگاه پوستشناسی درمنت در مطلب خود درباره انواع شامپو توضیح میدهد که شویندههای آنیونی مؤثرترین و پرمصرفترین پاککنندهها هستند، اما ممکن است خشن باشند و خشکی پوست سر، الکتریسیته ساکن و زبری مو ایجاد کنند. طبق همین منبع، سدیم لوریل سولفات احتمالاً از سدیم لورت سولفات تحریککنندهتر است.
نکته اصلی این است که سولفات «سمی» یا «ممنوع» نیست. مشکل فقط وقتی پیش میآید که قدرت پاککنندگی آن برای نوع موی شما زیادی باشد و چربی محافظ پوست سر و ساقه مو را بیش از حد بشوید.
شامپو بدون سولفات چه فرقی با شامپو معمولی دارد؟
شامپو بدون سولفات هم شوینده دارد؛ فقط بهجای سولفاتها از پاککنندههای ملایمتر استفاده میکند. این شویندهها چربی و آلودگی را آرامتر پاک میکنند و کف کمتری میسازند. نمونههای رایج آنها اینهاست:
- بتائینها: مثل کوکامیدوپروپیل بتائین که شویندهای آمفوتریک است و طبق درمنت چشم را کمتر تحریک میکند و کف متوسطی دارد.
- گلوکوزیدها: مثل دسیل گلوکوزید، لوریل گلوکوزید و کوکو گلوکوزید که از ملایمترین پاککنندهها به حساب میآیند.
- شویندههای آمینواسیدی: مثل سدیم کوکوئیل گلوتامات و سدیم کوکوئیل گلیسینات.
- سولفوسوکسیناتها: مثل دیسدیم لورت سولفوسوکسینات؛ اسمشان شبیه سولفات است و خودشان هم آنیونیاند، اما از سولفاتها ملایمترند.
| ویژگی | شامپوی سولفاتدار | شامپوی فاقد سولفات |
|---|---|---|
| قدرت پاککنندگی | زیاد؛ چربی و باقیمانده محصولات را خوب پاک میکند | کمتر؛ برای پاک کردن رسوب سنگین ممکن است کافی نباشد |
| میزان کف | زیاد | کم تا متوسط |
| اثر بر چربی طبیعی مو | ممکن است بیش از حد پاک کند | چربی محافظ را بیشتر حفظ میکند |
| مناسب برای | پوست سر خیلی چرب، استفاده زیاد از حالتدهنده | موی رنگشده، کراتینه، خشک، فر و پوست سر حساس |
| قیمت | معمولاً ارزانتر | معمولاً گرانتر |
کف کمتر یعنی مو تمیز نشده است؟
این رایجترین گلایه کسانی است که تازه شامپوی فاقد سولفات را امتحان میکنند. اما مقدار کف معیار تمیزی نیست. مقاله مروری شامپو و نرمکننده؛ آنچه متخصص پوست باید بداند در پایگاه کتابخانه ملی پزشکی آمریکا توضیح میدهد که کف ربطی به پاککنندگی ندارد و این باور که کف بیشتر یعنی شستشوی بهتر، یک افسانه است. درمنت هم میگوید کف مستقیماً تمیز نمیکند و فقط به پخش شدن شوینده روی مو و پوست سر کمک میکند.
طبق همان مقاله، چربی پوست سر جلوی تشکیل کف را میگیرد؛ به همین دلیل در نوبت دوم شستشو کف بیشتری میبینید. پس اگر بار اول کف کمی داشتید، این نشانه خرابی محصول نیست. برای کف بهتر، این کارها کمک میکند:
- موها را پیش از شامپو کاملاً خیس کنید.
- شامپو را ابتدا کمی کف دست با آب رقیق کنید و بعد روی پوست سر بزنید.
- اگر موها خیلی چرباند یا محصول حالتدهنده زدهاید، دو بار شامپو بزنید.
شامپو بدون سولفات برای چه موهایی لازم است؟
شوینده کمتحریک برای موهایی مفید است که ساقه آسیبدیده یا پوست سر حساس دارند. درمنت برای موی خشک شویندهای ملایم را پیشنهاد میکند که با کمترین برداشت چربی تمیز کند و برای موی آسیبدیده، پاککننده ملایم همراه با مشتقات پروتئینی. این گروهها بیشترین سود را میبرند:
موی رنگشده و دکلره
رنگ و دکلره لایه بیرونی مو یا کوتیکول را باز و آسیبپذیر میکنند. شوینده قوی این ساقه حساس را خشکتر و زبرتر میکند و ممکن است به کمرنگ شدن سریعتر رنگ کمک کند. علاوه بر شامپوی مناسب، شستشو با آب ولرم بهجای آب داغ و فاصله بیشتر بین شستشوها هم به ماندگاری رنگ کمک میکند. گزینهها را در دسته شامپوهای مخصوص موی رنگشده ببینید.
موی کراتینه و صافشده با مواد شیمیایی
بعد از کراتینه، معمولاً توصیه این است که از شامپوی فاقد سولفات استفاده کنید تا اثر صافکنندگی دوام بیشتری داشته باشد. دستورالعمل آرایشگر را درباره زمان اولین شستشو هم دنبال کنید. دسته شامپوهای مخصوص موی کراتینه گزینههای مناسب این مرحله را دارد.
موی خشک، وز و فر
موی فر و موجدار بهطور طبیعی خشکتر است، چون چربی پوست سر سختتر در طول ساقه پیچدار پخش میشود. شوینده قوی این خشکی را بیشتر میکند و وز را تشدید میکند. برای انتخاب کاملتر، مطلب شامپو مو خشک و وز را بخوانید.
پوست سر حساس یا خارشدار
اگر پوست سرتان با شامپوهای معمولی میسوزد، قرمز میشود یا میخارد، شوینده کمتحریکتر میتواند کمک کند. البته در این حالت فقط سولفات مهم نیست؛ عطر و بعضی نگهدارندهها هم از عوامل شایع حساسیتاند. پس دنبال شامپویی باشید که هم ملایم باشد و ترجیحاً بدون عطر باشد. علتهای دیگر خارش را در مطلب خارش پوست سر بررسی کردهایم. اگر بهتازگی کاشت مو انجام دادهاید، نکات مطلب شامپو مناسب بعد از کاشت مو را هم ببینید.
چه کسانی به شامپو بدون سولفات نیاز ندارند؟
شامپوی فاقد سولفات انتخاب «بهتر» برای همه نیست. در این موارد ممکن است شامپوی معمولی یا پاککننده عمیق نتیجه بهتری بدهد:
- پوست سر خیلی چرب: شوینده غیرسولفاتی ممکن است چربی را بهاندازه کافی پاک نکند و مو تا عصر چرب و بیحجم شود. نکات بیشتر را در مطلب شامپو برای موهای چرب و نازک آوردهایم.
- استفاده زیاد از حالتدهنده: واکس، ژل، اسپری و شامپوی خشک روی مو لایه میسازند. همان مقاله مروری شامپوی پاککننده عمیق را برای این افراد، معمولاً هفتهای یک بار، توصیف میکند.
- آب سخت: در بسیاری از شهرهای ایران آب لولهکشی املاح زیادی دارد. اگر بعد از چند هفته موها سنگین، کدر یا چسبناک به نظر رسیدند، یک شستشوی عمیق دورهای کمک میکند.
- شوره سر: برای شوره، ماده مؤثر ضد قارچ مهمتر از سولفات است. تفاوت انواع شوره را در مطلب شوره سر توضیح دادهایم.
- موی معمولی و بدون مشکل: اگر شامپوی فعلیتان مو را خشک نمیکند و پوست سرتان راحت است، دلیلی برای تغییر ندارید.
درمنت هم شامپوهای پاککننده عمیق را برای استفاده هفتگی توصیه میکند، نه روزانه، تا چربی پوست سر بیش از حد پاک نشود. یک راه میانه هم وجود دارد: بیشتر روزها شامپوی ملایم و هر یک تا دو هفته یک بار شامپوی پاککننده.
شوینده مناسب موی خودتان
شامپوهای فاقد سولفات برای موی رنگشده، کراتینه، خشک و پوست سر حساس را با ضمانت اصالت کالا در بریم ببینید و پیش از خرید، فهرست شویندهها را روی برچسب بخوانید.
چطور برچسب شامپو را بخوانیم؟
عبارت «فاقد سولفات» روی جلد کافی نیست؛ بهتر است فهرست ترکیبات را هم نگاه کنید. ترکیبات به ترتیب مقدار نوشته میشوند و شوینده اصلی معمولاً بعد از آب، جزو اولین موارد است. این نامها نشانه سولفاتاند:
- Sodium Lauryl Sulfate یا سدیم لوریل سولفات
- Sodium Laureth Sulfate یا سدیم لورت سولفات
- Ammonium Lauryl Sulfate و Ammonium Laureth Sulfate
- Sodium Coco Sulfate؛ نام «نارگیل» آن را گیاهی نشان میدهد، اما همچنان سولفات است.
در مقابل، نامهایی مثل Cocamidopropyl Betaine، Decyl Glucoside، Sodium Cocoyl Glutamate و Disodium Laureth Sulfosuccinate نشانه شویندههای ملایمترند. در مقابل، Sodium C14-16 Olefin Sulfonate از نظر شیمیایی سولفات نیست، اما قدرت پاککنندگی آن به سولفاتها نزدیک است؛ پس برچسب «فاقد سولفات» همیشه به معنی شوینده کمتحریک نیست. اگر پوست سر حساسی دارید، در همین فهرست دنبال عطر (Parfum) و نگهدارندههایی مثل متیلایزوتیازولینون هم باشید؛ درمنت عطرها و برخی نگهدارندهها را از عوامل حساسیت به شامپو میداند.

روش درست شستشو با شامپو بدون سولفات
- خیس کردن کامل: موها را یک دقیقه زیر آب ولرم بگیرید تا آب به پوست سر برسد.
- تمرکز روی پوست سر: شامپو را روی پوست سر و ریشه بزنید و با سرانگشتان، نه ناخن، ماساژ دهید.
- دو نوبت در صورت نیاز: اگر بار اول کف کمی ایجاد شد، آبکشی کنید و یک نوبت کوتاه دیگر شامپو بزنید.
- آبکشی کامل: باقیمانده شامپو روی پوست سر ممکن است خارش و پوسته ایجاد کند.
- نرمکننده روی ساقه: نرمکننده را روی نیمه پایینی مو بزنید و بعد از چند دقیقه آبکشی کنید.
- خشک کردن ملایم: مو را با حوله فشار دهید و مالش ندهید؛ سشوار را روی دمای ملایم نگه دارید.
آکادمی درماتولوژی آمریکا در توضیح باورهای نادرست درباره مراقبت از مو توصیهای کلی هم دارد که با هر نوع شامپویی کاربرد دارد: شامپو را روی پوست سر بزنید، نه روی کل طول مو. کفی که هنگام آبکشی از روی ساقه رد میشود، برای تمیز کردن آن کافی است.
دوره تغییر از شامپوی معمولی به شامپوی فاقد سولفات
بعضیها در یکی دو هفته اول بعد از تغییر شامپو حس میکنند موهایشان سنگینتر، چسبناکتر یا کمحجمتر است. یکی از دلایل رایج این حس، باقیمانده سیلیکونها، روغنها و حالتدهندههایی است که شویندههای غیرسولفاتی بهسختی پاک میکنند. آب سخت هم با رسوب املاح روی ساقه مو این حس را بیشتر میکند. برای اینکه این دوره راحتتر بگذرد، این نکات را در نظر بگیرید:
- پیش از شروع، یک بار با شامپوی پاککننده عمیق مو را کاملاً تمیز کنید.
- سرمها و روغنهای سیلیکونی سنگین را کمتر و فقط روی نوک مو بزنید.
- در هفتههای اول، شستشوی دو نوبتی را امتحان کنید.
- چند هفته به شامپوی تازه فرصت دهید و بعد درباره آن تصمیم بگیرید.
هر چند وقت یک بار مو را بشوییم؟
نوع شامپو و دفعات شستشو با هم مرتبطاند. آکادمی درماتولوژی آمریکا میگوید اگر موی صاف و پوست سر چرب دارید، شاید لازم باشد هر روز شامپو بزنید. در مقابل، موی خشک، فر یا ضخیم را میتوانید فقط هنگام نیاز بشویید؛ دستکم هر دو تا سه هفته یک بار. بنابراین اگر موی فر و خشک دارید، کم کردن دفعات شستشو در کنار شامپوی فاقد سولفات، بیشترین فایده را دارد.
باورهای نادرست درباره شامپو بدون سولفات
- «سولفات باعث ریزش مو میشود»: شواهد معتبری برای این ادعا وجود ندارد. ریزش مو معمولاً علتهایی مثل ژنتیک، تغییرات هورمونی، کمبود آهن، استرس یا بیماری دارد. شامپو فقط چند دقیقه با پوست سر تماس دارد و شواهدی نیست که سولفات آن به فولیکول مو آسیب بزند. البته شوینده خیلی قوی ممکن است مو را خشک و شکننده کند؛ موهایی که از وسط میشکنند، گاهی شبیه ریزش به نظر میرسند. علتهای رایج را در راهنمای انتخاب شامپو ضد ریزش مو و مطلب ریزش مو در خانمها ببینید.
- «فاقد سولفات یعنی طبیعی و بدون مواد شیمیایی»: این شامپوها هم شوینده، نگهدارنده و اغلب عطر دارند. «بدون سولفات» فقط درباره نوع شوینده اصلی است.
- «سولفات در شامپو سرطانزاست»: سولفاتها در فهرست مواد سرطانزای مراجع معتبر نیستند و نگرانی اصلی درباره آنها تحریک پوست و چشم است. بحثی که گاهی مطرح میشود، ناخالصی جزئی ۱،۴-دیاکسان در شویندههای اتوکسیله مثل SLES است، نه خود سولفات.
- «شامپوی فاقد سولفات شوره را درمان میکند»: شوره به ماده مؤثر ضد قارچ نیاز دارد. نوع شوینده بهتنهایی آن را برطرف نمیکند.
- «هرچه کف بیشتر، تمیزتر»: همانطور که گفتیم، کف معیار پاککنندگی نیست.
اگر ریزش مو ناگهانی است، به شکل لکههای بیمو ظاهر میشود یا بیش از سه ماه ادامه دارد، تعویض شامپو کافی نیست و باید به پزشک مراجعه کنید. مطلب ریزش موی پاییزی کمک میکند ریزش فصلی را از ریزش نگرانکننده جدا کنید.
نرمکننده و ماسک کنار شامپو بدون سولفات
شامپوی فاقد سولفات کار نرمکننده را انجام نمیدهد. طبق آکادمی درماتولوژی آمریکا، نرمکننده مو را مرطوب میکند، گرهها را باز میکند و شانه کردن و حالتدهی مو را آسانتر میکند. برای موی رنگشده، کراتینه و فر، نرمکننده بعد از هر شستشو تقریباً ضروری است. ماسک مو هم برای موی خیلی خشک، بهصورت دورهای کمک میکند.
در زمستان و هوای خشک خانههای گرم با بخاری، موهای خشک بیشتر سیخ و پرالکتریسیته میشوند. راههای کنترل آن را در مطلب الکتریسیته ساکن مو نوشتهایم.
شامپو بدون سولفات و نرمکننده پیشنهادی بریم
این محصولات را از میان گزینههای موجود بریم و بر اساس نوع مو انتخاب کردهایم. سه شامپو از شویندههای غیرسولفاتی استفاده میکنند و نرمکننده هم مخصوص موی رنگشده و خیلی خشک است. دستکم دو مورد عطر یا اسانس دارند و فهرست کامل ترکیبات دو مورد دیگر روی صفحه محصول نیامده است؛ اگر پوست سرتان به عطر حساس است، پیش از خرید فهرست ترکیبات را بخوانید و ابتدا روی ناحیه کوچکی امتحان کنید.
جمعبندی
شامپوی فاقد سولفات بهجای سولفاتها از شویندههای ملایمتری مثل بتائینها، گلوکوزیدها و آنیونیهای ملایم (گلوتاماتها و سولفوسوکسیناتها) استفاده میکند. برای موی رنگشده، دکلره، کراتینه، خشک، فر و پوست سر حساس انتخاب منطقیتری است، اما برای پوست سر خیلی چرب یا موهایی که زیر بار حالتدهندهها هستند، همیشه کافی نیست. کف کمتر طبیعی است و نشانه تمیز نشدن مو نیست.
سولفات هم دشمن مو نیست و شواهدی وجود ندارد که باعث ریزش شود. مهم این است که شامپو را بر اساس نیاز پوست سر و ساقه موی خودتان انتخاب کنید، برچسب را بخوانید و در صورت نیاز، شستشوی روزانه با شامپوی کمتحریک را با یک شستشوی عمیق دورهای ترکیب کنید.
شامپوی مناسب مویتان را با هم پیدا کنیم
کارشناسان داروخانه دکتر یاسین رشیدی بر اساس نوع مو، رنگ یا کراتینه و وضعیت پوست سر، در انتخاب شامپو و نرمکننده کنار شما هستند.
این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و مشاوره پزشک یا داروساز نیست.
سوالات متداول
شامپو بدون سولفات برای چه موهایی مناسب است؟
برای موی رنگشده و دکلره، موی کراتینه، موی خشک، وز و فر و پوست سر حساس انتخاب منطقیتری است. این شامپوها شویندههای ملایمتری دارند و چربی محافظ پوست سر و ساقه مو را کمتر پاک میکنند.
چرا شامپوی فاقد سولفات کف کمی دارد؟
شویندههای ملایم کف کمتری میسازند و چربی پوست سر هم جلوی تشکیل کف را میگیرد. مقدار کف معیار تمیزی نیست. موها را پیش از شامپو کاملاً خیس کنید و اگر موها خیلی چرباند، دو بار شامپو بزنید.
آیا سولفات باعث ریزش مو میشود؟
شواهد معتبری برای این ادعا وجود ندارد. ریزش مو معمولاً علتهایی مثل ژنتیک، تغییرات هورمونی، کمبود آهن، استرس یا بیماری دارد. اگر ریزش ناگهانی است، به شکل لکههای بیمو ظاهر میشود یا بیش از سه ماه ادامه دارد، به پزشک مراجعه کنید.
کسی که پوست سر خیلی چرب دارد هم به شامپوی بدون سولفات نیاز دارد؟
معمولاً نه. شوینده ملایم ممکن است چربی زیاد را بهاندازه کافی پاک نکند و مو زود چرب و بیحجم شود. شامپوی مخصوص پوست سر چرب، یا شامپوی ملایم همراه با یک شستشوی عمیق هفتگی، معمولاً نتیجه بهتری دارد.
از کجا بفهمم شامپو سولفات دارد؟
در فهرست ترکیبات دنبال نامهایی مثل Sodium Lauryl Sulfate، Sodium Laureth Sulfate، Ammonium Lauryl Sulfate و Sodium Coco Sulfate باشید. در مقابل، بتائینها، گلوکوزیدها، شویندههای آمینواسیدی مثل گلوتاماتها و سولفوسوکسیناتها شویندههای ملایمترند.
خرید محصولات مراقبت از مو
مشاهده همه






