ضد آفتاب در زمستان و روزهای ابری؛ واقعاً لازم است؟

زمان مطالعه: 12 دقیقه
وقتی آسمان ابری است و هوا سرد، تیوپ ضد آفتاب معمولاً به ته کشو میرود و تا خرداد سال بعد بیرون نمیآید. دلیلش هم ساده به نظر میرسد: آفتابی نیست که پوست را بسوزاند. اما آفتابسوختگی فقط یکی از آسیبهای آفتاب است. ضد آفتاب در زمستان بیشتر از آنکه جلوی آفتابسوختگی را بگیرد، از پوست در برابر لک، پیری زودرس و آسیبهای پنهان اشعه فرابنفش محافظت میکند.
در این مطلب توضیح میدهیم چرا اشعه خورشید در زمستان هم به پوست میرسد و ابر، برف، شیشه و ارتفاع چه اثری روی آن دارند. همچنین میگوییم چه کسانی در این فصل بیشتر به ضد آفتاب نیاز دارند و چه فرمولی برای پوست زمستانی مناسبتر است.
چرا ضد آفتاب در زمستان هم لازم است؟
نور خورشید دو نوع اشعه فرابنفش اصلی به زمین میفرستد که رفتار متفاوتی دارند:
- اشعه UVB: عامل اصلی آفتابسوختگی و قرمزی پوست است. شدت آن در تابستان و ساعات نزدیک ظهر بیشترین مقدار را دارد و در زمستان بهطور محسوسی کم میشود.
- اشعه UVA: به لایههای عمیقتر پوست نفوذ میکند و با لک، چینوچروک و از بین رفتن کلاژن ارتباط دارد. شدت این اشعه در طول سال نوسان بسیار کمتری از UVB دارد و از ابر و شیشه معمولی هم عبور میکند.
یعنی در زمستان احتمال آفتابسوختگی کمتر است، اما اشعهای که پوست را پیر و لکدار میکند، همچنان حضور دارد. آسیب UVA آرام و تجمعی است؛ هر روز کمی اضافه میشود و بعد از چند سال به شکل لک و چین روی صورت پیدا میشود. به همین دلیل متخصصان پوست استفاده از ضد آفتاب در زمستان را بخشی از روتین روزانه میدانند.
ابر، برف، شیشه و ارتفاع؛ هر کدام چه اثری دارند؟
شرایط زمستانی بعضی وقتها اشعه را کم میکنند و بعضی وقتها برعکس، آن را تشدید میکنند. این جدول تصویر کلی را نشان میدهد:
| شرایط | اثر روی اشعه فرابنفش | نتیجه عملی |
|---|---|---|
| ابر نازک یا هوای مهآلود | تا ۸۰ درصد اشعه از ابرهای نازک عبور میکند | روز ابری به معنای روز بدون اشعه نیست |
| برف تازه | تا حدود ۸۰ درصد اشعه را بازتاب میدهد | پوست از بالا و پایین همزمان اشعه میگیرد |
| ارتفاع | با هر هزار متر ارتفاع، حدود ۱۰ درصد به شدت اشعه اضافه میشود | در کوه و پیست اسکی محافظت قویتری لازم است |
| شیشه معمولی پنجره و شیشه بغل خودرو | بیشتر UVB را میگیرد، اما بخش زیادی از UVA عبور میکند | نشستن طولانی کنار پنجره یا رانندگی، پوست را بیمحافظ نمیگذارد |
| هوای آلوده | بخشی از UVB را جذب میکند، اما محافظ قابل اعتمادی نیست | آلودگی و اشعه با هم به پوست آسیب بیشتری میزنند |
اعداد این جدول بر اساس پرسشوپاسخ سازمان جهانی بهداشت درباره اشعه فرابنفش و توصیههای آکادمی درماتولوژی آمریکا است. درباره اثر همزمان آلودگی و نور خورشید، مطلب تاثیر آلودگی هوا بر پوست و مو را بخوانید.

شاخص UV در زمستان؛ کی محافظت ضروری است؟
شاخص فرابنفش یا UV Index عددی است که شدت اشعه را در هر روز و ساعت نشان میدهد. طبق توصیه سازمان جهانی بهداشت، وقتی این شاخص ۳ یا بیشتر باشد، محافظت در برابر آفتاب لازم است. در بسیاری از شهرهای ایران، حتی در زمستان، شاخص UV در ساعات نزدیک ظهر روزهای آفتابی به همین حدود میرسد. در کوهستان و پیستهای اسکی هم این عدد بسیار بالاتر میرود.
شاخص UV را میتوانید در اپلیکیشنهای هواشناسی گوشی ببینید. اما اگر لک، ملاسما یا پوست حساس دارید، یا میخواهید از پیری زودرس پیشگیری کنید، سادهترین راه این است که ضد آفتاب را بدون توجه به عدد شاخص، آخرین مرحله روتین صبح قرار دهید.
چه کسانی در زمستان بیشتر به ضد آفتاب نیاز دارند؟
ضد آفتاب در زمستان برای همه مفید است، اما برای این گروهها ضرورت بیشتری دارد:
- کسانی که لک، ملاسما یا جای جوش تیره دارند: حتی مقدار کم اشعه و نور مرئی ممکن است لک را تیرهتر کند و نتیجه ماهها درمان را از بین ببرد.
- مصرفکنندگان رتینوئیدها و اسیدها: رتینول، ترتینوئین، آلفاهیدروکسیاسیدها و برخی داروهای آکنه پوست را به نور حساستر میکنند. خیلیها این درمانها را عمداً در زمستان شروع میکنند و همین، ضد آفتاب را واجبتر میکند.
- بعد از لیزر، پیلینگ و میکرونیدلینگ: پوست تازه ترمیمشده در برابر اشعه بسیار آسیبپذیر است.
- اسکیبازان، کوهنوردان و کسانی که در فضای باز کار میکنند.
- رانندگان و کسانی که ساعتها کنار پنجره کار میکنند: UVA از شیشه بغل خودرو و پنجره عبور میکند.
- کسانی که سابقه سرطان پوست یا خالهای زیاد دارند.
کدام ضد آفتاب برای زمستان مناسبتر است؟
پوست در زمستان معمولاً خشکتر و حساستر است. برای همین ضد آفتابی که در تابستان عالی بود، ممکن است حالا پوست را خشک و پوستهپوسته کند. این ویژگیها را در انتخاب ضد آفتاب در زمستان در نظر بگیرید:
- طیف گسترده (Broad Spectrum): چون در زمستان مشکل اصلی UVA است، محافظت در برابر هر دو نوع اشعه ضروری است. علامت PA با چند مثبت یا نشان UVA روی جعبه، سرنخ خوبی است.
- SPF حداقل ۳۰ برای استفاده روزانه و SPF ۵۰ برای کوه، اسکی و کسانی که لک دارند.
- بافت کرمی و آبرسان: برای پوست خشک و معمولی، ضد آفتابهایی با گلیسیرین، هیالورونیک اسید یا سرامید راحتترند. پوست چرب همچنان میتواند از فرمولهای سبک و فاقد چربی استفاده کند.
- ضد آفتاب رنگی برای لک و ملاسما: رنگدانههای اکسید آهن در برابر نور مرئی هم محافظت بیشتری ایجاد میکنند.
- مقاوم در برابر آب و عرق برای ورزشهای زمستانی.
برای انتخاب دقیقتر بر اساس نوع پوست، معنی SPF و PA و تفاوت فیلترهای شیمیایی و فیزیکی، راهنمای انتخاب ضد آفتاب مناسب نوع پوست را بخوانید.
ضد آفتاب مناسب پوست زمستانیتان را پیدا کنید
انواع ضد آفتاب رنگی و بیرنگ برای پوست خشک، چرب و حساس را با ضمانت اصالت کالا در بریم ببینید.
ضد آفتاب در زمستان برای هر نوع پوست
نیاز پوستها در زمستان یکسان نیست. این نکات کمک میکند ضد آفتابی انتخاب کنید که هر روز با رضایت از آن استفاده کنید:
پوست خشک
ضد آفتابهای کرمی با ترکیبات آبرسان، مثل گلیسیرین، هیالورونیک اسید و سرامید، بهترین انتخاباند. فرمولهای خیلی مات و الکلی پوست خشک را کشیدهتر میکنند. اگر پوست شما خیلی خشک است، ضد آفتاب را روی یک لایه مرطوبکننده غنی بزنید.
پوست چرب و مستعد جوش
پوست چرب در زمستان هم چربی تولید میکند، اما ممکن است همزمان کمآب باشد. فرمولهای ژلی و فلوئید فاقد چربی و غیرکومدوژن مناسبترند. اگر پوستتان در این فصل حس کشیدگی دارد، زیر ضد آفتاب یک ژلکرم سبک آبرسان اضافه کنید.
پوست حساس و مستعد قرمزی
سرما و باد پوست حساس را تحریکپذیرتر میکنند. ضد آفتابهای فیزیکی با زینک اکساید یا تیتانیوم دیاکساید و فرمولهای بدون عطر معمولاً بهتر تحمل میشوند. هر محصول تازه را ابتدا روی ناحیه کوچکی امتحان کنید.
پوست مستعد لک و ملاسما
برای این پوستها، ضد آفتاب رنگی با SPF ۵۰ و طیف گسترده انتخاب اول است. رنگدانههای این محصولات جلوی بخشی از نور مرئی را هم میگیرند که در تیره شدن لک نقش دارد.
روش درست استفاده از ضد آفتاب در زمستان
بهترین ضد آفتاب هم اگر کم یا نادرست استفاده شود، محافظت کافی ایجاد نمیکند. این نکات را رعایت کنید:
- مقدار کافی: برای صورت و گردن، دو خط کامل از محصول روی انگشت اشاره و میانی لازم است. بیشتر افراد نصف این مقدار را استفاده میکنند.
- ترتیب درست: ابتدا مرطوبکننده و بعد از جذب آن، ضد آفتاب. ضد آفتاب را با مرطوبکننده مخلوط نکنید، چون غلظت آن کم و محافظت ضعیفتر میشود.
- زمان استفاده: حدود ۱۵ دقیقه پیش از بیرون رفتن، بهخصوص اگر فیلتر شیمیایی دارد.
- تمدید: اگر بیرون هستید، هر دو ساعت یک بار و بعد از عرق زیاد یا پاک کردن صورت، دوباره ضد آفتاب بزنید. روی آرایش میتوانید از پودر یا اسپری ضد آفتاب استفاده کنید.
- نواحی فراموششده: گوشها، پشت گردن، پشت دستها و لبها. برای لب، بالم لب SPFدار انتخاب کنید.
اگر پوستتان در این فصل خشک شده، پیش از ضد آفتاب یک لایه مرطوبکننده بزنید. نکات بیشتر را در راهنمای مراقبت از پوست خشک در زمستان آوردهایم.
ضد آفتاب در اسکی و کوهنوردی زمستانی
ترکیب ارتفاع، برف و هوای صاف کوهستان، پیست اسکی را به یکی از پرخطرترین جاها برای پوست تبدیل میکند. در پیستهای اطراف تهران که ارتفاعشان به بیش از ۲۵۰۰ متر میرسد، شدت اشعه از تهران بیشتر است و برف هم آن را بازتاب میدهد. خیلیها بعد از یک روز اسکی با صورت قرمز و آفتابسوخته برمیگردند، چون سرما گرمای آفتاب را حسنشدنی میکند. برای این روزها:
- از ضد آفتاب SPF ۵۰ با طیف گسترده و مقاوم در برابر آب استفاده کنید.
- هر دو ساعت یک بار آن را تمدید کنید؛ یک تیوپ کوچک در جیب کاپشن بگذارید.
- زیر چانه، زیر بینی، نرمه و پشت گوشها را فراموش نکنید؛ این نواحی اشعه بازتابی برف را میگیرند.
- بالم لب SPFدار و عینک یا ماسک اسکی با محافظت کامل UV را جدی بگیرید. اشعه بازتابی برف به چشم هم آسیب میزند و ممکن است برفکوری ایجاد کند.
- زیر ضد آفتاب، یک مرطوبکننده غنی بزنید تا پوست در برابر باد و سرما هم محافظت شود.
اشتباهات رایج در استفاده از ضد آفتاب در زمستان
این اشتباهات باعث میشوند با وجود استفاده از ضد آفتاب، پوست همچنان آسیب ببیند:
- تکیه بر SPF کرمپودر: برای دستیابی به SPF درجشده روی جعبه، باید مقدار زیادی کرمپودر استفاده کنید که عملی نیست. کرمپودر جای ضد آفتاب را نمیگیرد.
- یک بار استفاده برای کل روز: اگر بیرون هستید، اثر ضد آفتاب صبح تا عصر باقی نمیماند.
- استفاده از تیوپ باز تابستان: ضد آفتاب بازشده معمولاً بعد از چند ماه کیفیتش را از دست میدهد. علامت ظرف درباز روی جعبه را بررسی کنید.
- فراموش کردن دستها: پشت دستها از اولین جاهایی است که لکهای پیری روی آن ظاهر میشود.
- حذف ضد آفتاب در روزهای بارانی و برفی.
نگهداری درست ضد آفتاب هم اهمیت دارد. آن را دور از بخاری، شوفاژ و نور مستقیم نگه دارید و در خودرو جا نگذارید؛ گرمای زیاد فیلترها را ناپایدار میکند. سرمای شدید هم ممکن است بافت برخی فرمولها را دانهدانه کند، پس در کوه و پیست تیوپ را در جیب داخلی کاپشن بگذارید. اگر رنگ، بو یا بافت محصول تغییر کرد یا آب و روغن آن از هم جدا شد، دیگر از آن استفاده نکنید.
ضد آفتاب در زمستان برای کودکان
پوست کودکان نازکتر و حساستر از پوست بزرگسالان است و در برفبازی و کوه، اشعه بازتابی برف به آن هم میرسد. برای کودکان بالای ۶ ماه، ضد آفتاب مخصوص کودک با فیلتر فیزیکی و بدون عطر انتخاب مناسبی است. صورت، گوشها و پشت دستها را فراموش نکنید و کلاه و عینک آفتابی کودک را هم جدی بگیرید. برای نوزادان زیر ۶ ماه، پوشاندن با لباس و دوری از آفتاب مستقیم روش اصلی محافظت است و استفاده از ضد آفتاب فقط با نظر پزشک کودک توصیه میشود.
ضد آفتاب و ویتامین D در زمستان
خیلیها نگراناند که ضد آفتاب در زمستان جلوی ساخت ویتامین D را بگیرد. پژوهشها نشان دادهاند استفاده روزمره از ضد آفتاب معمولاً باعث کمبود ویتامین D نمیشود. از طرف دیگر، در بسیاری از روزهای زمستان، پوست با آفتاب ضعیف ویتامین D زیادی نمیسازد. پس راه درست، حذف ضد آفتاب نیست؛ اگر نگران کمبود هستید، آزمایش بدهید و فقط با نظر پزشک مکمل مصرف کنید. جزئیات این موضوع را در مطلب کمبود ویتامین د در پاییز و زمستان بخوانید.
آیا داخل خانه هم ضد آفتاب لازم است؟
اگر بیشتر روز را دور از پنجره میگذرانید، داخل خانه نیاز جدی به ضد آفتاب ندارید. اما اگر ساعتها کنار پنجره آفتابگیر کار میکنید یا لک و ملاسما دارید، استفاده از ضد آفتاب در خانه هم منطقی است. نور مرئی و UVA از شیشه عبور میکنند و روی لکها اثر دارند. نور صفحه گوشی و لپتاپ اما مقدار بسیار کمی نور آبی دارد و در مقایسه با نور خورشید، نگرانی جدی ایجاد نمیکند.
محصولات پیشنهادی
این ضد آفتابها را از میان گزینههای موجود در بریم و برای نیازهای مختلف پوست در زمستان انتخاب کردهایم. پیش از خرید، نوع پوست و توضیحات هر محصول را در نظر بگیرید.
جمعبندی
ضد آفتاب در زمستان یک توصیه تبلیغاتی نیست؛ اشعه UVA در روزهای ابری، از پشت شیشه و حتی در هوای سرد به پوست میرسد و برف و ارتفاع آن را بیشتر هم میکنند. یک ضد آفتاب طیف گسترده با SPF حداقل ۳۰، با بافتی که با پوست خشک زمستانی سازگار باشد، به مقدار کافی و بهعنوان آخرین مرحله روتین صبح، بیشترین محافظت را با کمترین زحمت ایجاد میکند.
اگر لک دارید، رتینوئید مصرف میکنید یا اهل اسکی و کوه هستید، این عادت را از امروز جدیتر بگیرید. آکادمی درماتولوژی آمریکا هم در پرسشهای رایج درباره ضد آفتاب استفاده روزانه از آن را در همه فصلها توصیه میکند.
کدام ضد آفتاب برای پوست شما مناسب است؟
کارشناسان داروخانه دکتر یاسین رشیدی بر اساس نوع پوست، لک و روتین فعلیتان، ضد آفتاب مناسب را پیشنهاد میکنند.
این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و مشاوره پزشک یا داروساز نیست.
سوالات متداول
آیا در روزهای ابری هم ضد آفتاب لازم است؟
بله. تا ۸۰ درصد اشعه فرابنفش از ابرهای نازک عبور میکند و اشعه UVA که عامل لک و پیری زودرس است، در طول سال نوسان کمی دارد. یک ضد آفتاب طیف گسترده را آخرین مرحله روتین صبح قرار دهید.
در زمستان از ضد آفتاب با چه SPF استفاده کنیم؟
برای استفاده روزانه SPF حداقل ۳۰ با محافظت طیف گسترده کافی است. اگر لک یا ملاسما دارید، به کوه یا پیست اسکی میروید یا رتینوئید مصرف میکنید، SPF ۵۰ انتخاب مطمئنتری است.
در خانه هم باید ضد آفتاب بزنیم؟
اگر بیشتر روز دور از پنجره هستید، نیاز جدی ندارید. اما اگر ساعتها کنار پنجره آفتابگیر کار میکنید یا لک دارید، استفاده از ضد آفتاب منطقی است، چون UVA و نور مرئی از شیشه معمولی عبور میکنند.
ضد آفتاب را قبل از مرطوبکننده بزنیم یا بعد؟
ابتدا مرطوبکننده و بعد از جذب آن، ضد آفتاب را بهعنوان آخرین مرحله روتین صبح بزنید. ضد آفتاب را با مرطوبکننده مخلوط نکنید، چون غلظت آن کم و محافظت ضعیفتر میشود.
خرید محصولات مراقبت از پوست صورت
مشاهده همه








