روتین پوستی روزانه به ترتیب؛ از شستشو تا ضد آفتاب در ۵ قدم ساده

زمان مطالعه: 14 دقیقه
قفسه حمام پر از شیشههای کوچک و بزرگ است: شوینده، تونر، دو سه سرم، کرم و ضد آفتاب. اما صبحها که عجله دارید، معلوم نیست کدام اول میآید و کدام آخر. خیلیها محصولات خوبی میخرند، ولی به خاطر ترتیب نادرست یا ترکیب اشتباه، نتیجهای را که انتظار داشتند نمیبینند. یک روتین پوستی روزانه درست لازم نیست طولانی و گران باشد؛ کافی است هر محصول در جای خودش قرار بگیرد.
در این مطلب ترتیب مراحل را برای صبح و شب قدمبهقدم توضیح میدهیم: از شستشو و تونر تا سرم، مرطوبکننده و ضد آفتاب. همچنین میگوییم بین مراحل چقدر صبر کنید، لایهها را با چه قانونی روی هم بچینید، کدام ترکیبها را نباید در یک نوبت به کار ببرید و اگر تازه شروع کردهاید، یک برنامه ساده سهمرحلهای چه شکلی دارد.
چرا ترتیب مراحل در روتین پوستی اهمیت دارد؟
هر محصول مراقبتی کار مشخصی دارد. شوینده چربی، آلودگی و باقیمانده محصولات را برمیدارد. سرمها معمولاً بافت رقیقی دارند و ترکیبات فعال را با غلظت بیشتر به سطح پوست میرسانند. مرطوبکننده آب پوست را حفظ میکند و ضد آفتاب لایهای محافظ روی سطح پوست میسازد. اگر این ترتیب به هم بخورد، برخی محصولات کارشان را درست انجام نمیدهند.
برای مثال، اگر یک کرم غلیظ را پیش از یک سرم آبکی بزنید، سرم روی لایه چرب کرم میماند و بهخوبی جذب نمیشود. کلیولند کلینیک هم در راهنمای ترتیب محصولات مراقبت از پوست توصیه میکند محصولات را از سبکترین به سنگینترین، یا از رقیقترین به غلیظترین، بچینید. همین منبع میگوید ضد آفتاب در صبح آخرین مرحله مراقبت است.
ترتیب درست فقط به اثر محصولات مربوط نیست. وقتی جای هر مرحله را بدانید، کارتان سریعتر پیش میرود، کمتر محصول هدر میدهید و احتمال تحریک پوست هم پایین میآید.
روتین پوستی روزانه صبح در ۵ قدم
برنامه صبح یک هدف اصلی دارد: محافظت از پوست در برابر آفتاب، آلودگی هوا و خشکی محیط در طول روز. ترتیب پیشنهادی از این پنج قدم تشکیل میشود.
قدم اول: شستشوی ملایم
صبحها پوست معمولاً به شستشوی سنگین نیاز ندارد. اگر پوست خشک یا حساس دارید، شستشو با آب ولرم یا یک شوینده خیلی ملایم کافی است. در مقابل، پوست چرب و مستعد جوش معمولاً با یک ژل یا فوم مخصوص، تمیزتر و راحتتر میماند. آب داغ و شویندههای قوی سد پوست را ضعیف میکنند؛ پس آب را ولرم نگه دارید و صورت را با حوله تمیز و بدون مالش، آرام خشک کنید.
قدم دوم: تونر؛ مرحلهای اختیاری
تونر یک مرحله ضروری نیست. تونرهای امروزی بیشتر محلولهای آبرسان یا آرامکنندهاند و برخی هم اسید ملایم دارند. اگر تونر دوست دارید، آن را بعد از شستشو و پیش از سرم بزنید. تونرهای الکلی و خیلی قابض، بهخصوص در زمستان و کنار گرمای بخاری، پوست را خشکتر میکنند. اگر تونر شما اسید دارد، آن را یک ماده فعال حساب کنید، نه یک آب ساده.
قدم سوم: سرم
سرم مرحله ترکیبات هدفمند است. صبحها سرمهای آنتیاکسیدان مثل ویتامین C، سرمهای آبرسان مثل هیالورونیک اسید، یا سرم نیاسینامید، انتخابهای رایجی هستند. لازم نیست چند سرم را با هم بزنید؛ یک سرم متناسب با نیاز اصلی پوست کافی است. سرم هیالورونیک اسید را روی پوست کمی نمناک بزنید تا آب بیشتری را نگه دارد.
قدم چهارم: مرطوبکننده
حتی پوست چرب هم به مرطوبکننده نیاز دارد. بافت آن به نوع پوست بستگی دارد: ژل یا ژلکرم برای پوست چرب و کرم غنیتر برای پوست خشک. اگر دور چشم کرم جداگانه میزنید، جای آن بعد از سرم و پیش از مرطوبکننده است. برای انتخاب درست، مطلب کرم مرطوب کننده برای پوست خشک و حساس و راهنمای مرطوبکننده مناسب پوست چرب و جوشدار را بخوانید.
قدم پنجم: ضد آفتاب
ضد آفتاب آخرین قدم مراقبت صبح است و پیش از آرایش قرار میگیرد. یک ضد آفتاب طیف گسترده با SPF دستکم ۳۰ انتخاب کنید و آن را به مقدار کافی روی صورت، گردن و گوشها بزنید. حدود ۱۵ دقیقه طول میکشد تا پوست ضد آفتاب را جذب کند؛ پس آن را پیش از بیرون رفتن بزنید و اگر زیاد بیرون هستید، هر دو ساعت تجدیدش کنید. در روزهای ابری و سرد هم این قدم را حذف نکنید؛ دلیلش را در مطلب ضد آفتاب در زمستان و روزهای ابری توضیح دادهایم. برای انتخاب فرمول مناسب هم راهنمای انتخاب ضد آفتاب مناسب نوع پوست را ببینید.
روتین پوستی شب؛ چه چیزی با صبح فرق دارد؟
شبها دیگر به ضد آفتاب نیازی نیست و تمرکز برنامه روی پاکسازی کامل و ترمیم است. ترتیب کلی اینطور است: پاک کردن آرایش و ضد آفتاب، شستشو، تونر در صورت تمایل، محصول درمانی یا سرم و در آخر مرطوبکننده.
پاکسازی دومرحلهای در شب
اگر آرایش یا ضد آفتاب مقاوم به آب زدهاید، یک شستشوی ساده معمولاً همه آن را برنمیدارد. ابتدا با میسلار واتر، شیر پاککن یا یک پاککننده روغنی آرایش را بردارید. سپس با شوینده همیشگی صورت را بشویید. در روزهای آلودگی تهران و شهرهای بزرگ، این پاکسازی شبانه اهمیت بیشتری دارد؛ نکتههای بیشتر را در مطلب تاثیر آلودگی هوا بر پوست و مو بخوانید. اگر پاککننده مناسبی ندارید، گزینههای دسته میسلار واتر را ببینید.
محصولات درمانی و سرم شب
شب زمان مناسبی برای ترکیباتی مثل رتینوئیدها و اسیدهای لایهبردار است، چون برخی از آنها پوست را به نور حساستر میکنند یا زیر آفتاب پایداری کمتری دارند. اگر باردار هستید، برای بارداری برنامه دارید یا شیر میدهید، رتینوئیدها و رتینول را کنار بگذارید و برای جایگزین با پزشک مشورت کنید. معمولاً محصول درمانی را بعد از شستشو و پیش از مرطوبکننده میزنند، مگر اینکه پزشک ترتیب دیگری گفته باشد. شبها کرم کمی غنیتر از صبح هم برای بیشتر پوستها مناسب است، چون دیگر نگران براقی زیر آرایش نیستید و کرم چند ساعت بدون مزاحمت روی پوست میماند.

قانون «از رقیق به غلیظ»؛ لایهها را چطور روی هم بچینیم؟
سادهترین قانون برای ترتیب محصولات این است: هرچه رقیقتر و آبکیتر، زودتر؛ هرچه غلیظتر و چربتر، دیرتر. محصولات آبکی وقتی روی پوست تمیز قرار میگیرند بهتر پخش میشوند و کرمها و روغنها روی آنها لایهای نگهدارنده میسازند. ترتیب معمول لایهها به این شکل است:
- تونر یا محلولهای آبکی: رقیقترین لایه، بلافاصله بعد از شستشو.
- سرمهای آبکی و ژلی: مثل هیالورونیک اسید، نیاسینامید یا ویتامین C.
- کرم یا ژل دور چشم: اگر در برنامه شما جایی دارد.
- مرطوبکننده: ژل، ژلکرم، لوسیون یا کرم، بسته به نوع پوست.
- روغن صورت یا بالم: فقط اگر پوست خیلی خشک است و بیشتر برای شب.
- ضد آفتاب: صبحها همیشه آخرین مرحله مراقبت، حتی اگر بافتش از کرم رقیقتر باشد.
دو استثنای مهم را فراموش نکنید. اول، داروهای موضعی تجویزی را طبق دستور پزشک بزنید، حتی اگر با این قانون جور درنیاید. دوم، ضد آفتاب را با مرطوبکننده یا کرمپودر مخلوط نکنید؛ این کار لایه محافظ را رقیق و نایکنواخت میکند.
بین هر مرحله چقدر صبر کنیم؟
برای بیشتر محصولات لازم نیست ساعت بگیرید. معمولاً کافی است صبر کنید تا لایه قبلی کمی جذب شود و پوست حالت خیس و لغزنده نداشته باشد؛ این کار اغلب کمتر از یک دقیقه طول میکشد. با این حال، چند مرحله به دقت بیشتری نیاز دارند:
- سرم آبرسان و مرطوبکننده: میتوانید تقریباً پشت سر هم بزنید؛ پوست کمی نمناک حتی به آبرسانی بهتر کمک میکند.
- مرطوبکننده و ضد آفتاب: صبر کنید تا کرم جذب شود، وگرنه ضد آفتاب هنگام پخش کردن جابهجا میشود و یکدست نمیماند.
- ضد آفتاب و آرایش: چند دقیقه فرصت بدهید تا ضد آفتاب روی پوست بنشیند و بعد کرمپودر بزنید.
- رتینوئیدهای تجویزی: دستور مصرف بسیاری از آنها، استفاده روی پوست تمیز و کاملاً خشک است. همان دستوری را دنبال کنید که پزشک یا بروشور دارو میگوید.
یک نکته کاربردی هم وجود دارد: اگر صبحها وقت کمی دارید، فاصله مراحل روتین پوستی را با کارهای دیگر پر کنید. برای مثال سرم را بزنید، مسواک بزنید و بعد سراغ مرطوبکننده بروید.
روتین پوستی روزانه بر اساس نوع پوست
ترتیب کلی مراحل برای همه یکسان است، اما انتخاب محصول در هر مرحله به نوع پوست بستگی دارد. این جدول یک نقطه شروع است، نه یک نسخه ثابت:
| نوع پوست | برنامه صبح | برنامه شب | نکته کلیدی |
|---|---|---|---|
| خشک | آب ولرم یا شوینده کرمی، سرم آبرسان، کرم غنی با سرامید، ضد آفتاب کرمی | پاکسازی ملایم، کرم غنیتر، لایه محافظ روی نقاط خیلی خشک | شوینده پرکف و آب داغ را کنار بگذارید |
| چرب و مستعد جوش | ژل یا فوم پوست چرب، سرم نیاسینامید، ژلکرم فاقد چربی، ضد آفتاب سبک | پاکسازی کامل، محصول ضد جوش یا اسید ملایم، ژلکرم | بیش از دو بار در روز صورت را نشویید |
| مختلط | شوینده ملایم، سرم سبک، ژلکرم روی ناحیه T و کرم روی گونهها | پاکسازی ملایم، مرطوبکننده متناسب با هر ناحیه | هر ناحیه صورت را جداگانه در نظر بگیرید |
| حساس | آب ولرم یا شوینده بدون عطر، مرطوبکننده ساده، ضد آفتاب مینرال بدون عطر (زینک اکساید یا تیتانیوم دیاکساید) | پاکسازی ملایم و مرطوبکننده بدون عطر | تعداد محصولات را به حداقل برسانید |
| دهیدراته (کمآب) | شوینده ملایم، سرم هیالورونیک اسید روی پوست نمناک، مرطوبکننده | همان برنامه صبح بدون ضد آفتاب | آبرسان و مرطوبکننده را حذف نکنید |
اگر مطمئن نیستید پوستتان خشک است یا فقط کمآب، مطلب پوست دهیدراته یا پوست خشک تفاوت این دو را توضیح میدهد. در فصل سرد هم پوستها معمولاً به کرم غنیتری نیاز دارند؛ برای جزئیات بیشتر، مطلب پوست خشک در زمستان را ببینید.
پوست حساس یک قاعده جداگانه هم دارد: هرچه برنامه کوتاهتر، بهتر. سه محصول ساده و بدون عطر، یعنی شوینده ملایم، مرطوبکننده و ضد آفتاب، اغلب از یک برنامه هفتمرحلهای نتیجه بهتری میدهند.
هر مرحله، محصول مناسب خودش
شوینده، سرم، مرطوبکننده و ضد آفتاب مناسب نوع پوستتان را با ضمانت اصالت کالا در بریم پیدا کنید.
کدام ترکیبها را نباید در یک نوبت استفاده کنیم؟
بیشتر محصولات معمولی با هم مشکلی ندارند. دردسر وقتی شروع میشود که چند ماده فعال قوی را همزمان روی پوست بزنید. این ترکیبها را در یک نوبت استفاده نکنید:
- رتینوئید و اسیدهای لایهبردار قوی در یک شب: رتینول یا رتینوئیدهای تجویزی کنار اسیدهایی مثل گلیکولیک اسید یا سالیسیلیک اسید با غلظت بالا، احتمال قرمزی، سوزش و پوستهریزی را بالا میبرند. آنها را در شبهای جداگانه بزنید.
- ویتامین C و اسیدهای لایهبردار: کلیولند کلینیک اشاره میکند که سرم ویتامین C در کنار لایهبردارهای شیمیایی، ممکن است تعادل اسیدی پوست را تغییر دهد. یک راه ساده این است که ویتامین C را صبح و اسید را شب استفاده کنید.
- بنزوئیل پراکساید و رتینوئید: اگر هر دو را برای آکنه دارید، زمانبندی را از پزشک بپرسید. در برخی برنامهها یکی صبح و دیگری شب استفاده میشود.
- اسکراب و اسید در یک روز: لایهبرداری دوبل، سد پوست را تضعیف میکند. برای بیشتر پوستها لایهبرداری روزانه لازم نیست و چند نوبت در هفته کافی است.
- چند محصول تازه با هم: اگر پوست واکنش نشان بدهد، نمیفهمید مقصر کدام بوده است.
در شبهایی که رتینوئید یا اسید نمیزنید، روتین پوستی را ساده نگه دارید: شستشو، یک سرم آبرسان و مرطوبکننده. پوست به این شبهای استراحت نیاز دارد.
یک روتین پوستی ساده برای شروع
اگر تا امروز برنامه مراقبت منظمی نداشتهاید، از سه مرحله شروع کنید. کلیولند کلینیک هم حداقل لازم را همین میداند: شوینده، سپس مرطوبکننده و در آخر ضد آفتاب.
- صبح: شوینده ملایم، مرطوبکننده متناسب با نوع پوست و ضد آفتاب.
- شب: پاک کردن آرایش و ضد آفتاب، شوینده ملایم و مرطوبکننده.
بعد از چند هفته، اگر پوست آرام بود و این عادت جا افتاد، میتوانید یک سرم اضافه کنید. آکادمی درماتولوژی آمریکا در راهنمای گرفتن بهترین نتیجه از محصولات مراقبتی توصیه میکند هر بار فقط با یک محصول جدید شروع کنید. همچنین میگوید بیشتر محصولات دستکم شش هفته و گاهی تا سه ماه زمان لازم دارند تا اثرشان دیده شود. پس هر هفته محصول را عوض نکنید.
پیش از استفاده از هر محصول جدید روی صورت، آن را تست کنید. طبق همین راهنما، کمی از محصول را روی پوست داخلی ساعد بزنید و این کار را روزی دو بار، به مدت چهار تا پنج روز تکرار کنید. اگر قرمزی، خارش یا واکنش دیگری ندیدید، میتوانید آن را روی صورت استفاده کنید.
اشتباهات رایج در روتین پوستی روزانه
- محصولات زیاد و همزمان: برنامه شلوغ نهتنها نتیجه بهتری نمیدهد، بلکه احتمال تحریک و جوش را بالا میبرد.
- عوض کردن مداوم محصولات: پوست فرصت پیدا نمیکند به یک محصول پاسخ بدهد و نتیجه هیچکدام معلوم نمیشود.
- حذف ضد آفتاب در پاییز و زمستان: اشعه UVA در روزهای ابری هم به پوست میرسد و لکها را تیرهتر میکند.
- لایه نازک ضد آفتاب: مقدار کم، محافظتی کمتر از عدد روی برچسب میدهد.
- لایهبرداری بیش از حد: سوزش، قرمزی و حس کشیدگی معمولاً نشانه زیادهروی در اسید یا اسکراب است.
- خوابیدن با آرایش: باقیمانده آرایش و آلودگی روی پوست، یکی از عوامل جوشهای تازه است.
- محصول تاریخگذشته یا تقلبی: ترکیبات فعال با گذشت زمان اثرشان را از دست میدهند؛ پیش از خرید، نکتههای مطلب تشخیص اصل بودن محصولات آرایشی را مرور کنید.
چه زمانی به متخصص پوست مراجعه کنیم؟
یک برنامه مراقبت خوب، بیشتر مشکلات روزمره پوست را بهتر میکند، اما جای درمان را نمیگیرد. در این موارد به متخصص پوست مراجعه کنید:
- جوشهای التهابی، دردناک یا زیرپوستی دارید و جای آنها روی پوست میماند.
- لکها با وجود ضد آفتاب منظم، تیرهتر یا بیشتر میشوند.
- قرمزی، سوزش یا خارش با ساده کردن برنامه و حذف محصولات جدید بهتر نمیشود.
- پوستهریزی، ترک یا خشکی شدید دارید که با مرطوبکننده برطرف نمیشود.
- یک خال یا لکه تازه روی پوست ظاهر میشود، یا رنگ، شکل یا اندازه خالی تغییر میکند.
اگر داروی پوستی تجویزی مصرف میکنید، پیش از اضافه کردن محصول آرایشی جدید، با پزشک یا داروساز هماهنگ کنید.
محصولات پیشنهادی برای روتین پوستی روزانه
این چهار محصول را از میان گزینههای موجود در بریم و برای چهار مرحله اصلی برنامه مراقبت انتخاب کردهایم. پیش از خرید، توضیحات و ترکیبات هر محصول را بخوانید و آن را با نوع پوست خودتان مقایسه کنید.
اگر سرم مشخصی برای نیاز پوستتان میخواهید، دسته سرم صورت گزینههای ویتامین C، نیاسینامید و آبرسان را کنار هم نشان میدهد. برای مقایسه بافت و نوع ضد آفتابها هم دسته کرم ضد آفتاب را ببینید.
جمعبندی
ترتیب درست یک روتین پوستی روزانه اصلاً سخت نیست. صبحها شستشو، تونر در صورت تمایل، سرم، مرطوبکننده و در آخر ضد آفتاب. شبها پاک کردن آرایش، شستشو، محصول درمانی یا سرم و مرطوبکننده. لایهها را از رقیق به غلیظ بچینید، رتینوئید و اسیدهای قوی را در شبهای جداگانه بزنید و هر بار فقط یک محصول جدید اضافه کنید.
اگر تازه شروع کردهاید، همان سه قدم شوینده، مرطوبکننده و ضد آفتاب کافی است. نظم در همین برنامه ساده، از یک قفسه پر از محصول مؤثرتر است.
برنامه مراقبت پوستتان را با ما بچینید
کارشناسان داروخانه دکتر یاسین رشیدی بر اساس نوع پوست، حساسیتها و محصولاتی که الان دارید، ترتیب و ترکیب مناسب را پیشنهاد میکنند.
این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و مشاوره پزشک یا داروساز نیست.
سوالات متداول
ترتیب درست روتین پوستی صبح چیست؟
شستشوی ملایم، تونر در صورت تمایل، سرم، مرطوبکننده و در آخر ضد آفتاب. اگر کرم دور چشم استفاده میکنید، آن را بعد از سرم و پیش از مرطوبکننده بزنید. ضد آفتاب همیشه آخرین مرحله مراقبت و پیش از آرایش است.
بین مراحل روتین پوستی چقدر باید صبر کرد؟
برای بیشتر محصولات کافی است صبر کنید لایه قبلی کمی جذب شود و پوست حالت خیس و لغزنده نداشته باشد؛ معمولاً کمتر از یک دقیقه. پیش از ضد آفتاب صبر کنید مرطوبکننده جذب شود و ترتیب و فاصله داروهای تجویزی را طبق دستور پزشک تنظیم کنید.
آیا میتوان رتینول و اسید لایهبردار را در یک شب استفاده کرد؟
بهتر است نه. رتینوئیدها کنار اسیدهای لایهبردار قوی مثل گلیکولیک اسید یا سالیسیلیک اسید با غلظت بالا، احتمال قرمزی، سوزش و پوستهریزی را بالا میبرند. آنها را در شبهای جداگانه بزنید و در شبهای دیگر فقط شستشو، سرم آبرسان و مرطوبکننده داشته باشید. اگر باردار هستید، برای بارداری برنامه دارید یا شیر میدهید، رتینوئیدها و رتینول را کنار بگذارید و برای جایگزین با پزشک مشورت کنید.
تونر برای روتین پوستی لازم است؟
خیر، تونر مرحلهای اختیاری است. اگر دوستش دارید، یک تونر آبرسان و بدون الکل را بعد از شستشو و پیش از سرم بزنید. تونرهای الکلی و خیلی قابض، بهخصوص در زمستان، پوست را خشکتر میکنند.
سادهترین روتین پوستی برای شروع چیست؟
صبح شوینده ملایم، مرطوبکننده و ضد آفتاب؛ شب پاک کردن آرایش و ضد آفتاب، شوینده و مرطوبکننده. بعد از چند هفته، اگر پوست آرام بود، هر بار فقط یک محصول جدید اضافه کنید و پیش از استفاده روی صورت، آن را چهار تا پنج روز روی پوست داخلی ساعد تست کنید.
خرید محصولات مراقبت از پوست صورت
مشاهده همه






